Hep Karadeniz’e sahili olan diğer şehirleri merak ettim. Şimdi bizim Karadeniz, Bulgarların Çerno More, Rumenlerin Marea Neagra, Rusların Çyornoye More, Ukraynalıların Çorne More, Gürcülerin Şavi Zğva, Abhazların Amşın Eyk’wa, Lazların Uça Zupa, Helenler Pontus Euxinos dediği; onlarca milleti göbekten birbirine bağlayan denizi, insanlarını ve tarihlerini keşfetme zamanı geldi.
Araştırmalara başladım, kendime bir sürü rota çıkardım. Ve farkettim ki… Düşündüğümden büyükmüş. Sınırları doğuda Kolkhis (Gürcistan), batıda Paphlogonia (Kastamonu), güneyde Kappadokia’ya kadar uzanmış. Düşündüğümden hırçınmış. Karadeniz Tufanıyla (Nuh Tufanı) sahili yutmuş da her türden bir erkek bir dişi kalmış geriye. Erişilmezmiş. Hitit’ten, Pontus’tan, Roma’ya, Bizans’a, Selçuklu’dan Osmanlı’ya önemli medeniyetler uğruna savaşmış. Çok üzülmüş. Ondan zorla koparılanlar olmuş, göz yaşı dökmüş ama yine her gelene kucak açmış:)
Çok katmanlı bir tarihe sahip olan Trabzon, bu özelliği ile hem bir gen havuzu hem de kadim zamanlardan beri stratejik bir medeniyet kavşağı. Kumanlar’ın, Sabirler’in Kıpçaklar’ın, İskitler’in, Alanlar’ın, Alizonlar’ın, Kimmer’lerin mirasları sayesinde Trabzon’un aşılanmış kültürü; kolonizatör halklar olan Driller, Makronlar, Pontoslular, Tibarenler, Kolkhlar, Çepniler, Ermeniler, Rumlar, Venedikliler ve Cenevizliler ile harman olmuş.
Bu yüzden adı Alessio olan İtalyan bir arkadaşımın “Biz Trabzon’dan göçtük” demesi bana garip gelmiyor.
Bonus: Alessio I Trebisonda (Konstantinopolis, 1182 – Trabzon, 1 Şubat 1222) Nisan 1204’ten ölümüne kadar Trabzon imparatoruydu. Bizans porfirojen oğlu Manuel Comnenus’un ve Gürcü prensesi Rusudan’ın en büyük oğluydu.
Alessio III di Trebisonda, aslen John Comnenus (Konstantinopolis, 5 Ekim 1338 – Trabzon, 20 Mart 1390), 1349’dan 1390’a kadar Trabzon İmparatoruydu. Trabzon İmparatoru Basil’in (6 Nisan 1340) ve Trabzonlu İrini’nin oğluydu. Alessio’nun orijinal adı Giovanni Comneno idi, ancak tahta çıktığında Alessio III adını aldı.
Trabzon, Roma’nın ve Bizans’ın izlerini sürmek isteyen Seyyahlar için tam anlamıyla mistik bir hazineydi. Fransız gezgin, Julien Bordier (1580-1620) elinden hiç bırakmadığı not defterine “İstanbul’daki kış yürüyüşlerim boyunca içimde, yaklaşan baharda Trebizond’a kavuşma arzusu vardı” diye not almış. Bordier’den 2 yy. sonra Trabzon’a gelen Jakob Fallmerayer (1790-1861) ise “Kommenosların, uzun zamandan beri hasreti çekilen, adı ve söylenişi yumuşak ve melodik olan bu şehir, gençlik yıllarımdan beri hayallerimi süsleyen bir ülkeydi. Onun havasını ne yapıp edip solumam gerekiyordu.” diye not düşmüş.
Trabzon, kaynaklara göre Helen kökenli Miletoslular tarafından ticaret karakolu olarak kurulmuş ve bölgeye ve şehre “Trapezous” ismi, ilk olarak onlar vermiş.
Bonus: M.Ö. 6 yüzyılın II. yarısında bir deniz imparatorluğu merkezine dönüşmüş Miletos, Karadeniz kıyısında, içinde Trabzon, Sinop ve Kırım’ın da bulunduğu, kendisine bağlı 98 adet koloni kenti kurarak muhteşem bir güce ulaşmış.
1204 yılında kurulan Rum İmparatorluğu’nun sadece adı imparatorluktu.Hükmündeki topraklar, Karadeniz ile Pontos Dağları arasında kalan, 400 km. uzunluğunda dar bir kıyı şeridiyle ve Kırım Yarımadası’nın güney kısımlarıyla sınırlıydı.
Bonus: Antik Yunan mitolojisinde Aither ile Gaia’nın çocuğunun adı olan ve Hellence “deniz” anlamına gelen Pontus’a bölge adı olarak ilk kez MÖ 5. yüzyılda Herodotos’un ünlü eseri Historia’da rastlanıyor.
Türk araştırmacı Özhan Öztürk, Karadeniz olarak adlandırılan denizin adının Uzak Asya hatta Orta Amerika Uygarlıklarında kullanılan kadim renk-yön ilişkisine bağlayarak gerçekte “Kuzey Denizi” anlamına geldiğini; Türkler, Moğollar ve Çinliler gibi Asyalı kavimler kuzeyi “kara”, batıyı “beyaz”, güneyi “kırmızı”, doğuyu “yeşil veya mavi”, merkezi ise “sarı” renkle ilişkilendirirmiş. Örneğin: Kara Bulgarlar, Ak ve Kara Hunlar, Kara Macarlar, Anadolu’nun batısındaki Akdeniz’in adları bu isim geleneğine dayanmaktaymış.
TÜM YAZILAR
-
CultureGeneralGeorgiaSamagrelo EngTravel Guides
ANAKLIA, GEORGIA: FROM ANCIENT PORT TO MODERN HOLIDAY DESTINATION
Anaklia, a seaside resort in western Georgia, has a rich history dating back to the Middle Bronze Age. It was a significant port, witnessed conflicts between empires, and later served as a Soviet Black Sea Fleet base. Today, it is a popular holiday destination with beautiful beaches and hosts events like the GEM Fest. An iconic landmark is the Anaklia-Ganmukhuri Pedestrian Bridge, the longest cable-stayed wooden bridge in Europe.
-
CultureGeneralGeorgiaSamagrelo EngTravel Guides
EXLORE ZUGDIDI, GEORGIA: HISTORY, CULTURE, AND ATTRACTIONS
Zugdidi, located in western Georgia, is known for its historical significance and cultural attractions, such as the Dadiani Palace and Museum of History and Architecture. The city has a rich history and is a popular stop for visitors traveling to Mestia. Zugdidi also hosts the Vlakernoba folk holiday and serves as a cultural hub within the region.
-
CultureGeneralGeorgiaPotiSamagrelo EngTravel Guides
DISCOVER POTI, GEORGIA: LIGHTHOUSE, PARKS AND MUSEUMS
Poti, the largest port city in Georgia’s Samegrelo-Zemo Svaneti region, offers limited tourist attractions despite its commercial development. Visitors can explore the Poti Lighthouse, Collective Children’s Park, Okros Tba (Golden Lake), St. Virgin Mary Cathedral, Poti Central Park and Clock Tower, and the Colchis Culture Museum. These diverse spots provide a glimpse into Poti’s history and natural beauty.